Goodtube.nl

Welkom op Goodtube.nl

Eén van mijn hobby’s is het luisteren naar muziek. Hierbij streef ik, zoals elke muziekliefhebber, naar een zo goed mogelijke geluidsweergave. Op dit moment vind ik mijn set de moeite waard om te beschrijven.

Goodtube

Volgens Paul Klipsch was alles dat je nodig had, naast een Klipschorn speaker, een goede buizenversterker. “All this world needs is a good tube amp”. De goede luidspreker was er al. De oudste nog leverbare luidspreker ter wereld. Ik heb regelmatig geluisterd naar de beroemde Klipschorn en La Scala luidsprekers. Op goede elektronica, en vooral op een buizenversterker, klinken deze speakers inderdaad heel erg goed. Dat ze vandaag de dag nog steeds gebouwd worden zegt veel over de kwaliteiten ervan!

Een aantal jaren geleden heb ik een buizenversterker gebouwd, en daarmee was “goodtube” als nickname ontstaan.

 

Menno van der Veen

Bij Menno van der Veen heb ik mijn toenmalige luidsprekers gekoppeld aan zijn UL40-S2 versterker. Deze versterker is als bouwpakket op de markt gebracht. En ik wilde misschien wel zo’n pakket kopen, maar dan moest ik eerst testen hoe het klonk. Dus ben ik met mijn speakers bij Menno geweest. Ik vond de combinatie van mijn Klipsch Epic CF-2 luidsprekers en zijn buizenversterker zo goed, dat ik zo’n bouwpakket heb aangeschaft.

De UL40-S2 is een robuuste buizenversterker die inmiddels doorontwikkeld is tot een behoorlijke high-end versterker. Deze versterker klinkt standaard al goed, maar er zijn interessante verbeteringen gepubliceerd en beschikbaar gesteld door Menno. Dat is het leuke aan het zelfbouwen. Je kunt dan ook gaan modificeren en bij deze versterker hoef je dat allemaal niet zelf te bedenken.

Menno van der Veen past de door hem ontwikkelde ringkern uitgangstransformatoren toe in zijn ontwerpen. Aan buizenversterkers is in de basis van de elektronica schakelingen niet zoveel meer te bedenken en te verbeteren. Tientallen jaren geleden, toen de buizenversterkers in ieder huishouden te vinden waren, werden al nagenoeg optimale schakelingen gebruikt. Alles is door de jaren heen al wel geprobeerd. Maar een nadeel was dat de transformatoren niet ideaal waren. Menno is een van de mensen die er voor gezorgd heeft dat de buizenversterker vandaag de dag hele goede prestaties weet neer te zetten. Een van zijn doelen was om de uitgangstransformator te verbeteren (en “onzichtbaar” te maken) en alles wijst erop dat dit gelukt is. Uit nieuwsgierigheid lees ik ook zijn boeken.

Waarom een buizenversterker? Ik vind het ten eerste leuk om zelf te bouwen, en dat gaat met buizen eigenlijk best eenvoudig. In originele staat zit er in deze versterker geen halfgeleider in de signaalweg. Condensatoren en weerstanden, een paar trafo’s en een paar buizen. Meer is het niet. Dat zo’n lamp kan zorgen voor fijne muziek, vind ik bijzonder. Magisch.

Toch kunnen er met een transistorversterker ook goede prestaties bereikt worden. Dus voor beide technologieën valt wel iets te zeggen.

Mijn UL40-S2 heeft 6550 eindbuizen en E88CC voorversterker buisjes. Gewoon betaalbare buizen uit Oost Europa. Alle beschikbaar gestelde modificaties zijn toegepast. Het enige dat ik wel langdurig heb getest, maar niet meer gebruik, is de zogenaamde Super Triode modificatie. Mijn versterker staat uiteindelijk na veel luistertesten tussen Triode, Super Triode en UL, gewoon Ultra Lineair geschakeld.

E-shunt en AutoBias modificaties zijn aanwezig. De ruststroom is ingesteld op 85 mA.

Het resultaat is voldoende uitgangsvermogen bij een klasse-A instelling.

Perfect Performer loudspeakers

Ik heb ruim 12 jaar geluisterd naar de Klipsch luidsprekers die ik had. Ik was er zeer tevreden mee. De apparatuur is vaak gewisseld en veranderd van opstelling. Zo had ik al snel een complete surround set. Het enige dat uiteindelijk bleef, was de speakers. De apparatuur is gewisseld.

In 2009 kwam ik in contact met Klaas Feenstra. Net als Menno van der Veen is dat een persoon die met liefde producten voor de liefhebber op de markt brengt, en daar al zijn kennis en kunde in stopt. Zo bouwt Klaas al vele decennia luidsprekers en als eindgebruiker kun je daar alleen maar blij mee zijn. Je hoeft het zelf niet meer uit te vinden. Luidsprekers bouwen is een vak apart. En ook weer niet. Velen vinden het leuk om te doen. Ik zou het ook leuk vinden. Maar toen ik de luidsprekers van Klaas hoorde, was ik eigenlijk verkocht. Mijn stelling was toen al dat je niet meer nodig had dan een goede versterker en de luidsprekers van Klaas. Deze luidsprekers hebben naast een in mijn ogen perfecte klank, ook een geschikte prijs. Zelfs het duurste model, dat ik bij Klaas in huis beluisterd heb, en waarop ik verliefd ben geraakt vind ik erg betaalbaar in vergelijking met de massa producten. Toch heb ik dit model niet gekocht. Klaas Feenstra kwam in 2009 met een nieuw model op de markt, de Perfect Performer Sound Stone 2 x 16,5. Dit model is wat kleiner dan het topmodel en ik vond dit een zeer overtuigende luidspreker. Deze weergever zou het goed doen in mijn opstelling, dus die heb ik dan ook aangeschaft.

 

Het bijzondere is dat Klaas onder de merknaam Perfect Performer een paar modellen op de markt brengt, waarvan de kast niet meer van hout wordt gemaakt, maar van speksteen.

Speksteen wordt door weinig luidsprekerfabrikanten toegepast. Het is dan ook een duur materiaal, en ook zwaar. Maar hèt grote voordeel van speksteen is dat dit materiaal heel dood is en dat vertraagde paneelresonanties van de luidsprekerkast daardoor erg onderdrukt worden. Dit komt de weergave van de muziek heel erg ten goede.

Nog een pluspunt vind ik dat de luidsprekers eenvoudig zijn van opbouw en samenstelling. Dankzij hoogwaardige en op specificaties samengestelde onderdelen kan het wisselfilter bijzonder eenvoudig gehouden worden. In mijn luidsprekers, zit er slechts 1 condensator in de signaalweg!

De geluidsweergave vind ik bijzonder levensecht. Je kunt deze weergevers goed aansturen met een buizenversterker. Het rendement is 92 dB op papier. In het echt lijkt het nog wel hoger te zijn, er zijn namelijk nauwelijks verliezen door de opmerkelijke bouw van deze luidsprekers.

Speksteen vind ik daarnaast een mooi materiaal om te zien. Het is een natuurproduct, en gaat een mensenleven mee. Krasjes in de lak ? Welke lak? Dit is dus ook een praktisch materiaal!

Voor een goed geluid is naast een goede versterker en goede luidsprekers, ook een goede bron nodig. Wanneer muziekweergave op enig kwaliteitsniveau komt, wordt het belang van een goed muzieksignaal ook erg belangrijk. Met een eenvoudig setje kan muziek al gauw aardig klinken. Maar verder dan aardig komt het niet, vind ik.

Maar op een minder eenvoudig, maar kwalitatief veel betere set, zullen tekortkomingen ook gauwer opvallen.

CD speler

Zo is mijn ervaring dat een CD speler uit de doos eigenlijk nooit optimaal klinkt, ook al zegt de fabrikant dat de weergave uitmuntend is, en dat de speler ‘analoog’ klinkt. Nou, ga dan maar eens luisteren naar een goede platenspeler en je hoort het verschil. Een CD speler moet echt van goede huize komen om de LP te overtreffen!

In feite geldt voor massa-producten dat er altijd ergens een compromis is gedaan. Het is prijstechnisch niet interessant (lees:onmogelijk) om een massa product op de markt te brengen die niet meer te verbeteren is. Ja, de veel te dure spelers met prijzen van 5 of 6 cijfers zullen goed zijn, maar dat zijn geen massa producten meer.

Mijn CD speler, de Cambridge Audio 640C V 2.0 werd destijds in vele tests tot winnaar in z’n prijsklasse uitgeroepen. Bijzonder is bijvoorbeeld dat beide kanalen hun eigen DAC chip hebben. Toch viel me al gauw op dat lang niet alle muziek netjes werd weergegeven. Vooral waarneembaar bij akoestische gitaren. Dan slipt het geluid gewoon dicht. Het klinkt niet alsof de gitaar in je huiskamer wordt bespeeld. Dus klopt het niet. Als dit de standaard is, dan is het geen wonder dat er best veel mensen zijn die CD weergave niet mooi vinden. Toch kan CD, net als LP, uitmuntend klinken. Mijn apparaat was dan ook behoorlijk te verbeteren. Belangrijk is schone stroom en vervolgens een super stabiel kloksignaal. Door aanpassingen in de voeding en de elektronica is de weergave erg verbeterd.

(De modificatie bestaat o.a. uit ruisarme transformator, extra condensatoren, Tentlabs X0 clock, betere condensatoren, betere opamps)

Een platenspeler heb ik niet. Hoewel ik het erg mooi vind, past het niet bij mij en vind ik het draaien van LP’s te onpraktisch. Tuurlijk, het opzetten van een plaatje is natuurlijk prachtig, maar er komt een veel groter probleem bij: LP’s aanschaffen, platenbeurs bezoekjes, LP’s schoonmaken etc. Bovendien: de installatie staat in de huiskamer. Nee, ik ga voor de CD die is veel makkelijker aan te schaffen. Wat ik regelmatig doe is huren van CD’s bij de bibliotheek. En als een CD erg goed bevalt en de prijs onder de 10 euro ligt (bij een grote online shop) dan kan het maar zo zijn dat ik het album koop. Maar, dan moet de CD wel heel erg goed zijn. Vaak is de muziek wel aardig of gewoon goed, maar deugt de opname niet. Zo’n CD hoef ik niet.

Radio

Naast een goede CD speler is eigenlijk een andere bron nodig en dat is de radio. Zonder radio stopt de ontdekking, vind ik.

Hoewel radio beschikbaar is via het kastje van de digitale TV, is mij opgevallen dat een goede FM tuner net even meer te bieden heeft!

Via Internet kwam ik dan ook in contact met radioliefhebber Tubejack. Een goede FM tuner is volgens Tubejack een analoge tuner, liefst uit de jaren ’70. Dit betreft vooral de betere destijds duurdere modellen. Deze tuners zijn zeer goed gebouwd. Vaak nog met discrete elektronica. Het hart van dergelijke tuners is de afstemcondensator. Deze tuners kunnen heel goed klinken. Tubejack heeft zich gespecialiseerd in het verbeteren van het geluid van zo’n tuner. Dat het geluid beter kan, hebben we weer te danken aan de computerindustrie. Doordat er miljoenen computervoedingen zijn gemaakt, is de ontwikkeling van de geschakelde voeding in vogelvlucht gegaan en zijn er uitmuntende condensatoren op de markt gekomen (daar profiteert eigenlijk ons hele audiowereldje van)! De huidige condensatoren zijn tegenwoordig zoveel beter dan die uit de jaren ’70, dat de ’vintage’ apparatuur al te verbeteren is door vervangen van met name elco‘s. Dat is precies wat Tubejack onder andere doet.

Ik heb een veel geprezen Akai AT-2600 tuner die door Tubejack is gemodificeerd. Radio luisteren is hiermee een genot. Overigens weet ik van Tubejack dat er ook goede PLL tuners zijn (hier is de afstemcondensator vervangen door een frequentie synthesizer en een oscillator), die in staat zijn om hoogwaardige prestaties te leveren.

Het is trouwens verrassend hoe goed de gewone FM radio kan klinken !

…wat nog meer

In mijn audiomeubel staat verder nog een DVD recorder, als vervanger van de VHS recorder. Veel doe ik er niet mee, maar het is een nuttig apparaat. Verder staat er nog een mooie DAT recorder. Dat vind ik nou leuk speelgoed! Ik heb van dit apparaat al veel plezier gehad, toen de CDROM nog niet bestond en de CD-R dus ook niet heb ik menig CD op tape gezet. Geweldig apparaat, die Onkyo DT-2710.

Vandaag de dag vind ik het leuk om opnames van de radio te maken. Dat is vooral interessant bij live uitzendingen, bijvoorbeeld die door Radio 4 vanuit Het Concertgebouw worden uitgezonden. Eigenlijk een beetje nostalgie. Herontdekking van de dergelijke opname apparatuur, in de tijd dat geheugensticks nauwelijks iets kosten.

Leuk, zo’n installatie. Maar het moet in dienst staan van de muziek! En daarvoor is dus ook muziek nodig. Gelukkig is daar veel van, maar ondanks dit gegeven is en blijft het vinden van je favoriete muziek een ontdekkingstocht!

Radio is een bron om met nieuwe muziek in aanraking te komen, en wat ik ook doe is lezen van recensies in de op audio gerichte bladen. Verder neem ik wel eens een stapel CD’s mee van de bibliotheek.

Weblog 24-12-2009

Ik schrijf op goodtube.nl als ware het een weblog. Deze website wil ik eigenlijk eenvoudig houden. Meer dan een eenvoudige tekstverwerker gebruik ik niet. Echt mooie websites bouwen is voor mij nog een brug te ver. Maar het gaat om de informatie, vind ik. Dus ik kies voor de eenvoud.

Momenteel geniet ik veel van de kwaliteiten van de set. In tegenstelling tot een blijkbaar audiofiele stelling, waarbij iets alleen maar goed kan zijn mits het duur genoeg is, kan goede muziekweergave best betaalbaar zijn. Ontwijk daarbij de reguliere middenstand, zou ik haast zeggen. Als ik erop terug kijk, heb ik vroeger veel te veel geld uitgegeven aan apparatuur en set. Maar eerlijk is eerlijk, dat hoort bij de ontdekking, en misschien wel juist door die ervaringen, leer je andere inzichten beter op waarde te schatten.

Met mijn vorige luidsprekers, mistte ik steeds vaker iets, dat ik in andere sets wel hoorde, en bleef dan ook maar aan het stoeien met apparatuur en bekabeling. Doordat het gehoor getraind wordt in het luisteren en beoordelen van muziek zoals het wordt weergegeven, wordt ook duidelijker dat er iets aan schort. De Klipsch vloerstaanders die ik had konden heel goed klinken, maar dan moest de opname ook goed zijn. Deze speakers waren best kritisch, maar het geluid dat eruit kwam was groots. Ze waren mijn trotse bezit en ik ben blij dat ik ze jarenlang heb gebruikt. Dat ik vervolgens heb gekozen voor totaal andere luidsprekers, heeft mij ook tot andere inzichten gebracht.

Wanneer de luidsprekers (uiteindelijk bepalen deze voor het grootste deel het geluid) niet optimaal zijn, kan het best zijn dat aanpassingen in bekabeling invloed heeft. Maar naar mijn huidige inzichten betekent dit dat de ‘tekortkoming‘ beïnvloed wordt, en dat daardoor de weergave verandert. De fout verplaatst zich. Een verandering is niet altijd een verbetering, weet ik ook. Tuurlijk, een kabel moet goed zijn en moet voldoende afgeschermd zijn tegen invloeden van buitenaf, maar hoeft absoluut niet duur te zijn. Nee, sinds ik de huidige luidsprekers heb, is me steeds duidelijker geworden dat een goed geluid al met goedkope kabels mogelijk moet zijn. Het is veel belangrijker dat er in de signaalweg zo weinig mogelijk fout gaat. Het signaal gaat door allerlei componenten, en de kans dat het daar negatief beïnvloed wordt is veel aannemelijker dan dat het in de geleider van een kabel fout gaat. Nog erger is dat het signaal in ongeveer de gewenste kwaliteit bij de luidsprekers aankomt, maar aldaar verkloot wordt door het wisselfilter van de luidspreker. Doodzonde!

Met mijn spekstenen luidsprekers ben ik dan ook erg in mijn nopjes. En de apparatuur die er nu aan is gekoppeld, vind ik ook van uitmuntende kwaliteit. Het geheel speelt “de sterren van de hemel”! En dit is en blijft een subjectief oordeel.

Akoestiek

Een aantal zaken is mede bepalend voor de uiteindelijke weergave. De meest belangrijke is de akoestiek van de luisterruimte. Mijn set staat in de huiskamer, en dat is een aardig modern ingericht vertrek. Veel steen, veel muur, weinig gordijn en demping. Oftewel een harde ruimte. Wel heb ik een vloerkleedje. Maar ook een lederen bank. Gordijnen en een stoffen bankstel en wat boekenkasten zouden de akoestiek verbeteren, maar dit soort dingen hebben wij niet en toch klinkt de muziek nu al heel goed!

Opstelling

Het komt niet eens kritisch, hoe ver de speakers van de muren af moeten staan. Wel moeten ze voldoende ver uit elkaar staan. Zo had ik ze aanvankelijk nog geen 2 meter uit elkaar staan, maar daar wordt het geluidsbeeld ook wat klein van. Logisch. Het klinkt wel goed, maar het kan beter. Onlangs heb ik de speakers dan ook verder uit elkaar gezet (2,50 meter hart op hart) en een beetje ingedraaid, hoewel dat indraaien voor het geluid niet eens zo‘n rol speelt, en meer een cosmetische reden heeft. Zolang er in het midden van het geluidsbeeld geen ‘gat’ valt, is het beter om de luidsprekers zo ver mogelijk uit elkaar te zetten om een zo breed mogelijk denkbeeldig podium na te bootsen.

De speakers zijn eigenlijk best beperkt in afmeting, maar ik vind het verbazingwekkend dat de geluidsweergave zo groots is. Er komt, als de muziek er om vraagt, een diep laag uit, en de details worden ook erg mooi weergegeven. Prachtig gewoon.

Ik kan wel beschrijven hoe het klinkt, maar een slager hoort niet zijn eigen vlees te keuren. Dus beperk ik me tot mijn mening dat ik deze set gewoon erg het beluisteren waard vind!

Goodtube

 

Bezoek ook eens de volgende websites:

http://www.mennovanderveen.nl

http://www.perfectperformer.nl

http://www.tubejack.nl

http://www.hoer-wege.de

http://www.tentlabs.com

http://www.hear.nl/forums